Cevşen: Mânâsı, Tesiri ve İhtilaflar Üzerine Bir Bakış
Cevşen, üzerinde birçok düşünce ve görüşün ortaya atıldığı, özellikle Şiî kaynaklardan gelmiş olması sebebiyle Ehl-i Sünnet’in soğuk yaklaşımına maruz kalmış bir dua kitabıdır. Bu eser hakkındaki değerlendirmelerimi kendi özel bakış açımla paylaşmak isterim.
Öncelikle Cevşen Hâlisâne Bir Duadır; Cevşenin herhangi bir cümlesi veya kelimesi bile ele alınsa ihlâs ve samimiyet yüklü bir dua olduğu görülecektir. Hangi kelimesi okunursa okunsun, damla damla içindeki ihlâs ve samimiyet, dua kuvveti kazandırır. Sadece bir dua olması bile, Cevşen’e değer ve kıymet atfetmek için yeterli bir sebebdir.
İçeriğinde Peygamberane İfadeler bulunmaktadır; Cevşen, baştan sona peygamberane ifadelerle bezeli bir üsluba sahiptir. Duada, Efendimiz’in sözleriyle paralellikler bulmak mümkündür. Bu, duanın önemini ve kabul edilme ihtimalini artırıcı bir özelliktir. Ancak, bu benim kişisel değerlendirmemdir. Şuda unutulmamalıdır ki; insanın namazın dışındaki duaları hangi dille yapılırsa yapılsın bu durum duanın aslına tesir etmez; zira Cenâb-ı Hak bütün dilleri bilir ve duaya icabette sadece duanın samimî ve gönülden olmasını esas alır.
Sünnî Kaynaklardaki Eksiklik Cevşenin Kıymetini Eksiltmez; Sünnî kaynaklarda Cevşen’e az yer verilmiştir. Sadece Hâkim’in Müstedrek’inde Cevşen’den birkaç fıkra bulunabilir. Ancak bu eksiklik, Cevşen’in değerini azaltmamalıdır. Zira bazı büyük zatlar, Cevşen’i kabul edip vird edinmiş ve hatta İmam Gazzâlî gibi alimler bu dua için şerh yazmışlardır.
Hadis Kriterleri ve Keşfî İfadeler Açısından Cevşen; Hadis kriterlerine uygun olmayan ifadeler bazen, büyük zatlar tarafından keşfî bir şekilde alınmış olabilir. Efendimiz’den keşfen hadis alınması da geçmişte sıkça görülmüştür. Bu, kesin kriterlere uymayan ifadelerin doğru olmadığı anlamına gelmez.
Büyüklerin Kabulü Cevşenin Doğruluğunun bir deilidir; İmam Gazzâlî, Gümüşhanevî, Bediüzzaman gibi büyük alimler Cevşen’i kabullenmiş ve değer vermişlerdir. Bu, Cevşen’in mânen zengin ve kudsi bir kaynağa sahip olduğu konusunda en azından ihtiyatlı bir konuşmaya yetecek güçte bir delildir.
Sonuç olarak, Cevşen’in değeri senedine ait bir boşluktan dolayı eleştirilemez. İslâm âlimlerinin, velilerin ve binlerce müminin bu dua kitabına olan bağlılığı, Cevşen’in içinde taşıdığı manevi gücü ve bereketi vurgular. Sadece bir dua olması, herhangi bir dilde yapılan duaların kabul edilmesi için yeterlidir. Bu nedenle, Cevşen’e karşı ılımlı bir yaklaşım, haklı bir tavırdır.
Cevşenin Türkçe Meali’ ni Okumak İçin Tıklayın